9 giây 90, 19 giây 88, hai tấm huy chương vàng, bốn lần phá kỷ lục ASIAD, một lần cân bằng kỷ lục châu Á.
Tại ASIAD Nagoya 2026, ngôi sao chạy nước rút 20 tuổi của Thái Lan Puripol Boonson đã trở thành một trong những ngôi sao chói sáng nhất của đấu trường điền kinh. Ở nội dung 100 m nam, anh chạy dưới 10 giây ở cả ba vòng, vô địch với 9 giây 90; ở nội dung 200 m nam, anh tiếp tục chạy 19 giây 88 dưới mưa, cân bằng kỷ lục châu Á do Tạ Chấn Nghiệp nắm giữ. Với thành tích 2 HCV, 1 HCB, cuối cùng anh được bầu là VĐV nam xuất sắc nhất (MVP) của ASIAD lần này.
Từ nổi danh khi còn niên thiếu, trải qua chấn thương, thất bại và những bối rối vì mãi không thể vượt qua mốc 10 giây, giờ đây anh cuối cùng đã biến tài năng thành thành tích. Và chức vô địch châu Á rõ ràng vẫn chưa phải điểm dừng của anh.
Tối 25/9, tại sân vận động điền kinh công viên Mizuho ở Nagoya, chung kết 100 m nam bước vào cuộc so tài cuối cùng.
Ở vòng loại trước đó, Boonson chạy 9 giây 95; ở bán kết, anh nâng thành tích lên 9 giây 91, phá kỷ lục ASIAD 9 giây 92 mà Tô Bỉnh Thiêm lập tại ASIAD Jakarta 2018. Hai vòng liên tiếp chạy dưới 10 giây khiến anh trở thành VĐV được chú ý nhất trong trận chung kết.
Trong trận chung kết, Boonson nhanh chóng bước vào giai đoạn tăng tốc và liên tục nới rộng khoảng cách ở nửa sau. 9 giây 90! Thêm một kỷ lục quốc gia Thái Lan, thêm một lần phá kỷ lục ASIAD. VĐV Oman Ali Al-Balushi giành HCB với 10 giây 04, Boonson hơn 0,14 giây, giành tấm HCV ASIAD cá nhân đầu tiên.
Đây cũng là lần đầu tiên sau 48 năm Thái Lan lại lên đỉnh nội dung 100 m nam ASIAD. Lần trước VĐV Thái Lan vô địch phải ngược về ASIAD Bangkok 1978. Với thành tích 9 giây 90 này, Boonson vươn lên vị trí thứ hai trong lịch sử châu Á, thứ hai trong lịch sử người da vàng, chỉ sau kỷ lục châu Á 9 giây 83 mà Tô Bỉnh Thiêm lập tại Olympic Tokyo 2021.
Đáng quý hơn, tại Nagoya anh liên tiếp chạy 9 giây 95, 9 giây 91 và 9 giây 90 qua ba vòng, thể hiện khả năng duy trì phong độ cao ổn định.
Hai ngày sau, ở chung kết 200 m nam, Boonson lại mang đến bất ngờ. Hôm đó Nagoya mưa liên tục, điều kiện thi đấu không lý tưởng. Trước đó anh đã phá kỷ lục ASIAD với 20 giây 10 ở bán kết, đến chung kết anh lại tạo ưu thế ở nửa sau đoạn cua, vào đoạn thẳng thì liên tục bứt xa.
19 giây 88! Boonson trở thành VĐV Thái Lan đầu tiên chạy dưới 20 giây, và cân bằng kỷ lục châu Á mà Tạ Chấn Nghiệp lập năm 2019.
Sau đó, anh còn giúp đội Thái Lan giành HCB tiếp sức hỗn hợp 4×100 m. Hai HCV chạy nước rút, bốn lần phá kỷ lục ASIAD, thêm một HCB tiếp sức, danh hiệu MVP nam là sự ghi nhận xứng đáng nhất cho hành trình Nagoya lần này của anh.
Ngày 13/1/2006, Boonson sinh ra tại tỉnh Surin, Thái Lan, thời thơ ấu chủ yếu sống ở tỉnh Samut Prakan. Những người hâm mộ điền kinh Thái Lan quen thuộc với anh thích gọi anh là "Bew".
Khi còn nhỏ, môn thể thao Boonson tiếp xúc đầu tiên không phải điền kinh mà là bóng ném. Thời tiểu học, thầy giáo Thanakrit Sriwatthana phát hiện tài năng tốc độ của anh và mời anh tập điền kinh. Năm 2016, Boonson 10 tuổi bắt đầu tỏa sáng ở các giải đấu địa phương, thu hút sự chú ý của các HLV điền kinh Thái Lan, sau đó vào trường Assumption Samut Prakan và bắt đầu tập luyện bài bản.
Tháng 5/2022, mới 16 tuổi, Boonson đã giành trọn ba HCV 100 m, 200 m nam và tiếp sức 4×100 m tại SEA Games Hà Nội, các nội dung cá nhân lần lượt đạt 10 giây 44 và 20 giây 37.
Một tháng sau, anh chạy 200 m 20 giây 19 tại Almaty, lập thành tích tốt nhất U18 châu Á; tháng 8 cùng năm tại Giải điền kinh vô địch U20 thế giới ở Cali, anh chạy 10 giây 09 ở bán kết 100 m nam, lập thành tích tốt nhất U18 thế giới khi đó, cuối cùng xếp thứ tư với 10 giây 12.
Mới 16 tuổi đã có thể cạnh tranh với các tay chạy trẻ hàng đầu thế giới, cái tên Boonson bắt đầu lọt vào tầm ngắm của giới điền kinh quốc tế. Khi đó, anh liên tiếp phá thành tích tốt nhất châu Á, thậm chí thế giới ở lứa tuổi của mình, tiềm năng ở cả 100 m lẫn 200 m đều được chứng minh. Với nền điền kinh Thái Lan vốn từ lâu khao khát tạo đột phá trên sân khấu chạy nước rút thế giới, cậu thiếu niên này gánh trên vai nhiều kỳ vọng hơn.
Năm 2023, Boonson gặp một cú vấp trong sự nghiệp. Ở chung kết 200 m nam SEA Games Campuchia, anh không thể hoàn thành cuộc đua vì chấn thương cơ đùi sau. Với VĐV chạy nước rút phụ thuộc lớn vào sức bật, chấn thương như vậy trực tiếp làm xáo trộn nhịp độ tập luyện và thi đấu.
Tháng 7 cùng năm, tại Giải điền kinh vô địch châu Á trên sân nhà, anh cùng đội Thái Lan giành HCV tiếp sức 4×100 m nam và phá kỷ lục quốc gia với 38 giây 55. Hai tháng sau, Boonson 17 tuổi lần đầu ra mắt tại ASIAD.
Ở chung kết 100 m nam ASIAD Hàng Châu, Tạ Chấn Nghiệp vô địch với 9 giây 97, Boonson giành HCB với 10 giây 02. Dù gió xuôi đạt 2,4 m/giây khiến thành tích không được công nhận là thành tích cá nhân tốt nhất hợp lệ, tấm HCB này vẫn chứng minh khả năng cạnh tranh của anh với các VĐV hàng đầu châu Á.
Sau đó ở bán kết 200 m nam, Boonson giảm tốc ngay sau khi xuất phát không lâu và không hoàn thành cuộc đua. Sau này khi trả lời phỏng vấn truyền thông Thái Lan, anh thừa nhận tâm lý căng thẳng khi lần đầu dự ASIAD cùng vấn đề cơ bắp đều khiến anh rất lo lắng.
Với Boonson, người đã chứng minh mình có khả năng tranh huy chương, việc từ bỏ thi đấu tiếp không hề dễ dàng, nhưng không thể phớt lờ tín hiệu mà cơ thể phát ra. Một lần chấn thương đủ để thay đổi toàn bộ kế hoạch của cả mùa giải, mà khi đó anh mới chỉ 17 tuổi.
Tại Olympic Paris 2024, Boonson 18 tuổi lần đầu bước lên đấu trường Olympic, giành quyền vào bán kết 100 m nam, cuối cùng dừng bước với 10 giây 14. Cùng năm tại Giải điền kinh vô địch U20 thế giới ở Lima, anh giành HCB 100 m nam với 10 giây 22 và giúp đội Thái Lan giành HCĐ tiếp sức 4×100 m.
Tại Giải vô địch thế giới Tokyo 2025, Boonson một lần nữa lọt vào bán kết 100 m, xếp thứ 20 chung cuộc với 10 giây 17. Hai lần đứng trên vạch xuất phát bán kết giải đấu thế giới, dù chưa thể tiến xa hơn, nhưng việc so tài cùng những VĐV chạy nước rút xuất sắc nhất cũng giúp hướng tiến bộ của anh trở nên rõ ràng hơn.
Ở châu Á, anh là thiếu niên thiên tài; đối mặt với các cao thủ hàng đầu thế giới, anh vẫn thiếu tốc độ tuyệt đối để thực sự mở cánh cửa 10 giây.
Thực tế, Boonson đã chạy 10 giây 09 từ năm 16 tuổi, nhưng suốt một thời gian dài sau đó, thành tích 100 m của anh luôn quanh quẩn ở mức 10 giây. Khi trả lời phỏng vấn tờ THE STANDARD của Thái Lan, anh từng nói về sự bối rối trong giai đoạn này: khi còn trẻ cứ nghĩ dựa vào tài năng và kiên trì tập luyện là có thể không ngừng tiến bộ, nhưng dần dần nhận ra phương pháp cũ đã không còn đủ.
Vì vậy, anh bắt đầu hợp tác với HLV người Mỹ Gentry Bradley để điều chỉnh phương pháp tập luyện. Với hơn 20 năm kinh nghiệm huấn luyện, Bradley cho rằng tốc độ nửa sau của Boonson rất nổi bật, đặc biệt là khả năng duy trì tốc độ sau mốc 70 m, nhưng phần xuất phát và tăng tốc đầu vẫn còn dư địa cải thiện.
Đội ngũ huấn luyện bắt đầu tăng cường tập sức mạnh và tập cự ly ngắn 60 m, cải thiện sức bật và động tác kỹ thuật, đồng thời ứng dụng phân tích cơ sinh học thể thao để giúp anh tìm ra vấn đề.
Thay đổi không có hiệu quả ngay lập tức, nhưng dần tích lũy thành nền tảng cho sự đột phá. Cuộc đua 100 m thường phân định thắng thua trong khoảng thời gian cực ngắn, sự liên kết giữa vài động tác sau khi xuất phát, tư thế cơ thể và nhịp tăng tốc đều có thể ảnh hưởng tới thành tích cuối cùng. Với Boonson vốn đã có khả năng nửa sau vượt trội, chỉ cần thu hẹp bất lợi ở nửa đầu, tốc độ tổng thể sẽ có cơ hội lên một tầm cao mới.
Rất nhanh sau đó, ở vòng loại 100 m nam SEA Games Bangkok tổ chức vào tháng 12/2025, Boonson chạy 9 giây 94! Thành tích này phá kỷ lục quốc gia Thái Lan và kỷ lục U20 châu Á, đồng thời giúp anh trở thành VĐV nam Đông Nam Á đầu tiên chạy 100 m dưới 10 giây với sức gió hợp lệ.
Ở chung kết, anh dễ dàng vô địch với 10 giây 00; chung kết 200 m tiếp tục phá kỷ lục quốc gia với 20 giây 07, sau đó giành thêm HCV tiếp sức 4×100 m. Từ khi tỏa sáng năm 16 tuổi đến khi vượt mốc 10 giây năm 19 tuổi, anh mất hơn ba năm.
Mùa giải 2026, Boonson tiếp tục tiến bộ. Trước ASIAD, anh từng chạy 100 m 9 giây 99 tại Cộng hòa Séc, thành tích cá nhân tốt nhất 200 m cũng được nâng lên 20 giây 03. Đến Nagoya, hai con số này lại được viết lại thành 9 giây 90 và 19 giây 88.
Từ dựa vào tài năng đến coi trọng phương pháp tập luyện, chi tiết kỹ thuật và nhịp độ thi đấu, sự thay đổi của Boonson không chỉ thể hiện trên đồng hồ bấm giờ. Những thất bại tính bằng phần trăm giây và những ngày tháng mãi chưa thể đột phá trước đây, cuối cùng đã trở thành cơ hội để anh điều chỉnh tập luyện và nhận thức lại chính mình. Thành công ở Nagoya tưởng như chỉ diễn ra trong vài ngày ngắn ngủi, nhưng phía sau là sự kiểm chứng cho nhiều năm tích lũy và tập luyện khoa học.
Màn trình diễn của Boonson tại Nagoya cũng mang lại những thay đổi mới cho cục diện cạnh tranh chạy nước rút châu Á.
Hơn mười năm qua, VĐV Trung Quốc và Nhật Bản luôn ở vị trí dẫn đầu, sản sinh ra những cao thủ như Tô Bỉnh Thiêm, Tạ Chấn Nghiệp, Yoshihide Kiryu, Ryota Yamagata. Còn hiện nay, các VĐV đến từ nhiều quốc gia hơn như Boonson của Thái Lan, Ali Al-Balushi của Oman đang gia nhập cuộc cạnh tranh hàng đầu châu Á.
100 m 9 giây 90 giúp Boonson trở thành VĐV chạy 100 m nhanh thứ hai lịch sử châu Á, chỉ kém kỷ lục châu Á 9 giây 83 của Tô Bỉnh Thiêm 0,07 giây; 200 m 19 giây 88 giúp anh cùng Tạ Chấn Nghiệp đồng nắm giữ kỷ lục châu Á. Đạt tới tầm cao như vậy ở cả hai nội dung chạy nước rút cùng lúc, tương lai của anh có thêm nhiều khả năng.
Tất nhiên, cú đúp vô địch ASIAD chưa đồng nghĩa với vô địch thế giới. Ở hai giải đấu đỉnh cao thế giới gần nhất, anh đều dừng bước tại bán kết 100 m. Đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt hơn ở Olympic và Giải vô địch thế giới, một lần đạt thành tích cá nhân tốt nhất là chưa đủ, duy trì phong độ cao liên tục qua nhiều vòng mới là thử thách thực sự.
Khoảng cách tốc độ giữa các VĐV đẳng cấp thế giới thường chỉ là một phần trăm giây, phản xạ xuất phát, động tác chuyển tiếp và khả năng duy trì tốc độ nửa sau đều có thể quyết định việc có giành được tấm vé vào chung kết hay không.
Ba vòng 100 m dưới 10 giây tại Nagoya là một tín hiệu tích cực. Huống hồ, Boonson sinh năm 2006, năm nay mới 20 tuổi. Giải vô địch điền kinh thế giới Bắc Kinh 2027, Olympic Los Angeles 2028 sẽ là những sân khấu quan trọng để anh tấn công đỉnh cao thế giới.
Ba năm trước, anh đứng sau Tạ Chấn Nghiệp nhận HCB; ba năm sau, anh đăng quang ngôi vương mới của châu Á với hai tấm HCV. Từ Hàng Châu đến Nagoya, Boonson đã dùng thành tích để đáp lại những kỳ vọng từ thời niên thiếu, và cũng dùng những lần thay đổi để vượt qua các ngưỡng cửa trên con đường trưởng thành.
Với chàng trai mới 20 tuổi, Nagoya chỉ là một khởi đầu mới. Chức vô địch châu Á đã nằm trong tay, tiếp theo là lúc thách thức thế giới.
Cập nhật lúc 2026-10-13 19:46