Trong mọi giải bóng rổ toàn cầu, giải bóng rổ nhà nghề Mỹ (NBA) đứng đầu thế giới. Đây là giải nhà nghề được công nhận có trình độ cao nhất, giá trị thương mại lớn nhất và sức ảnh hưởng mạnh nhất.
Ngoài NBA còn có EuroLeague, giải hạng nhất Tây Ban Nha, siêu giải Thổ Nhĩ Kỳ, giải Australia và những giải khác, đều nằm trong nhóm dẫn đầu toàn cầu.
Những năm gần đây NBA luôn đẩy kế hoạch mở rộng. Ngoài việc thêm hai đội ở trong nước, họ còn toan lập một giải hạng hai ở châu Âu, trực thuộc NBA.
Lần này người châu Âu không nhượng bộ. Họ bác kế hoạch “xâm nhập” của người Mỹ.
Theo truyền thông Hy Lạp SDNA, trong cuộc họp cổ đông EuroLeague gần đây, họ đã từ chối đề xuất của Hiệp hội bóng rổ quốc gia Mỹ (NBA) về việc lập một giải châu Âu mới.
Cuộc họp diễn ra bên hồ Como. Các câu lạc bộ lớn nhất trí từ chối đề nghị NBA mua lại giải đấu này. Họ còn chỉ trích đề xuất của NBA, gọi hành vi ấy là “không thể chấp nhận” và mang “màu sắc thực dân”.
Truyền thông cũng chỉ ra đây chưa phải kết quả cuối. Phần lớn câu lạc bộ dự họp vẫn chừa đường lui, gồm Real Madrid, Barcelona, Baskonia, Panathinaikos, Olympiacos, Anadolu Efes, Fenerbahce, Armani Milan, Maccabi Tel Aviv, Zalgiris Kaunas, Bayern Munich, Villeurbanne và CSKA Moscow. Các câu lạc bộ này đều cho rằng NBA có thể nâng mạnh mức giá.
Một phương án khác của giải bóng rổ châu Âu là tăng số đội tham dự vĩnh viễn từ 13 lên 21. Tám đội mới sẽ được chọn từ các ứng viên. Danh sách ứng viên gồm Valencia Basket, Virtus Bologna, Paris Basketball, Hapoel Tel Aviv, Crvena Zvezda Belgrade, Partizan Belgrade, PAOK Thessaloniki, Napoli, Dubai Basketball, London Lions, Maxima Roma, Aris Thessaloniki và một đội Hapoel.
Cả 21 đội sẽ trở thành đội nhượng quyền vĩnh viễn. Điều đó mang lại sự ổn định lớn hơn và nâng giá trị kinh tế của giải. Sau đó sẽ thêm 3 đội nữa, nâng tổng số lên 24, và điều này có thể mở đường cho một thể thức mới chia làm hai bảng.
- Cái gọi là “kế hoạch xâm nhập” của Mỹ:
Phương án của NBA là dựng một giải 16 đội. Trong đó 12 suất thường trực đặt ở các thành phố lớn châu Âu: Madrid, Barcelona, Paris, Lyon, London, Manchester, Berlin, Munich, Rome, Milan, Athens và Istanbul. Bốn suất còn lại mở cho các câu lạc bộ thăng hạng qua Basketball Champions League và cho các nhà vô địch giải quốc nội.
- Cuộc giành quyền giữa NBA và EuroLeague
Cuộc giành quyền bắt đầu từ tháng 3 năm 2024, khi Sportico đưa tin NBA muốn lập một giải ở châu Âu. Tháng 9 cùng năm, chủ tịch NBA Adam Silver xác nhận kế hoạch này với hãng AP. Ông nói “chúng tôi làm một việc gì đó ở châu Âu là hợp tình hợp lý”, đồng thời nhấn mạnh NBA không muốn “phá” “nền móng” của bóng rổ châu Âu. Như Palco23 đã đưa tin trước đó, kế hoạch ban đầu là hợp tác với Liên đoàn bóng rổ quốc tế (FIBA) và gạt EuroLeague ra ngoài.
Tháng 3 năm 2025, NBA và FIBA xác nhận hai bên đang cùng bàn việc lập một giải bóng rổ nam châu Âu mới. Dự án hình dung các câu lạc bộ thường trực, và một lối thăng hạng “dựa trên thành tích” cho các đội khác. Kế hoạch khởi động ở mùa 2027-2028, đúng lúc tư cách tham dự của EuroLeague hết hạn. EuroLeague từng gọi kế hoạch này là một “mối đe dọa”, và cảnh báo nó có thể gây “chia rẽ và hỗn loạn” cho môn bóng rổ.
Những con số tài chính công bố sau đó càng xác nhận tính chất thương mại của dự án. Theo Sports Business Journal, phí gia nhập có thể từ 500 triệu đến 1 tỷ đô la, mỗi đội được định giá khoảng 500 triệu đô la, và NBA sẽ giữ tới 50% cổ phần. Manchester City và Paris Saint-Germain cũng được cho là đã tỏ ra quan tâm.
Theo tin đưa, nhà đầu tư không muốn chấp nhận cách chia doanh thu được đề xuất: 45% về câu lạc bộ, 45% về ban tổ chức giải, 5% về FIBA, 5% về đối tác tương lai. Người gần dự án thì phản bác rằng trong mười năm đầu, câu lạc bộ sẽ nhận gần 90% lợi nhuận.
Cách đáp lại của EuroLeague là tự làm mình mạnh hơn. Giải này thuê công ty tư vấn Acento để củng cố chiến lược thể chế, và năm 2026 gia hạn thỏa thuận với 13 câu lạc bộ cổ đông, trong đó có Real Madrid, hiệu lực đến năm 2036. Dù vậy, giải vẫn sa thải giám đốc điều hành Paulius Motiejunas và bổ nhiệm Chus Bueno thay thế. Bueno nói ông sẵn sàng có một “cuộc đối thoại thẳng” với NBA. Cùng lúc, Pau Gasol trở thành nhân vật then chốt của dự án châu Âu của NBA. Dự án này đã tập hợp khoảng 250 người ở London vào tháng 1 năm nay.
- Xu hướng phía trước
Vài tháng gần đây, căng thẳng đã dịu bớt. NBA, FIBA và EuroLeague họp tại Mies, Thụy Sĩ, và gọi cuộc bàn bạc là “có tính xây dựng”. Nhưng Reuters đưa tin NBA vẫn định khai mạc mùa giải mới vào tháng 10 năm 2027.
Trước đó, danh sách câu lạc bộ tham gia giải mới chưa được công bố. Nếu tin của tờ La Razón là đúng, đây sẽ là một bước ngoặt lớn: từ kế hoạch lập một giải để cạnh tranh với EuroLeague, chuyển thành trực tiếp mua lại chính EuroLeague.
Cập nhật lúc 2026-10-11 21:57